Wypalenie zawodowe – jak sobie z nim radzić?

Po raz pierwszy obawy wypalenia zawodowego zostały opisane w latach 50. XX wieku. W latach 70. wyniki obserwacji osób ze środowiska medycznego wzbudziły zainteresowanie badaczy, a w szczególności psycholog o polskich korzeniach, Christiny Maslach (Krystyny Maślak). Początkowo Maslach prowadziła wywiady z osobami wykonującymi zawody medyczne i przyglądała się relacji pomiędzy silnymi emocjami wynikającymi z kontaktów z pacjentami a późniejszym wyczerpaniem. Jak podaje Mateusz Banaszkiewicz, psycholog zdrowia, w pierwszej fazie badań wypalenie zawodowe było ograniczone do profesji związanych ze świadczeniem pomocy innym i doświadczaniem dużych biologicznych i psychologicznych kosztów ze względu na wymagania tego rodzaju zawodu. Współcześnie wyczerpanie traktowane jest szerszej i zauważane w pracy, w której ze względu na specyficzne warunki zagrożone jest poczucie godności pracownika czy też brakuje odpowiedniej ekonomicznej i psychologicznej gratyfikacji za pełnienie obowiązków zawodowych.

Jakie czynniki hamują rozwój kariery, a jakie zwiększają efektywność pracownika?

Wypalenie zawodowe odczuwają przedstawiciele zawodów, w których angażujące interakcje z ludźmi są istotnym czynnikiem aktywności profesjonalnej oraz w których kontakty z współpracownikami, partnerami i kontrahentami są niezbędne do odniesienia sukcesu i dalszego rozwoju kariery. Mateusz Banaszkiewicz dodaje, że w powstawaniu wypalenia zawodowego znaczącym czynnikiem są wymagania stawiane pracownikowi przez jego pracodawcę, a także indywidualne cechy, jakie pracownik posiada – pomagające mu lub uniemożliwiające radzenie sobie z obciążeniami. Poza czynnikami ryzyka wymienić należy czynniki ochronne zmniejszające ryzyko wypalenia zawodowego pomimo niesprzyjających warunków pracy. Mateusz Banaszkiewicz wyróżnia wśród nich optymizm, przekonanie o własnej skuteczności oraz poczucie własnej wartości w odniesieniu do organizacji.

Jak zwiększyć efektywność pracownika i zbudować skuteczny zespół?

Przebieg wypalenia zawodowego u każdego pracownika przebiega indywidualnie, jednak często objawia się spadkiem efektywności pracownika, który po latach przeradza się w chroniczne zmęczenie, emocjonalne wyczerpanie i negatywne nastawienie do obowiązków zawodowych. Mateusz Banaszkiewicz wyjaśnia, że próba radzenia sobie z wyczerpaniem emocjonalnym może się objawiać dystansowaniem, instrumentalnym traktowaniem innych ludzi oraz ignorowaniem ich potrzeb. Koszty zmniejszonego zaangażowania pracowników ponosi cała organizacja, ponieważ praca osób wypalonych prowadzi do spadku jakości świadczonych usług i realizowanych procesów. Ważną rolę w przeciwdziałaniu wypaleniu zawodowemu i zwiększaniu efektywności pracownika odgrywają osoby zajmujące stanowiska kierownicze. Menedżerowie mają bowiem znaczący wpływ na atmosferę panującą w pracy i kształtowanie relacji pomiędzy ludźmi. Wśród destruktywnych czynników oddziałujących na zaangażowanie pracowników Mateusz Banaszkiewicz wymienia: lekceważenie niekonstruktywnych form komunikacji, ograniczanie autonomii i akceptowanie przedłużającego się przeciążenia.

Jak wzmocnić zaangażowanie pracowników, pobudzić ich kreatywność i wpłynąć na rozwój kariery?

Aby niwelować ryzyko wypalenia zawodowego i spadku efektywności pracownika, należy kształtować środowisko pracy, w którym personel nie jest przeciążony obowiązkami, ma kontrolę nad wykonywanymi zadaniami, poczucie sprawiedliwości i przynależności, a także jasno wyznaczone zasady. Zaangażowanie pracowników zwiększa również wsparcie ze strony przełożonych i współpracowników, godne warunki pracy i realny wpływ na rozwój kariery. Niestety, często osoby pracujące w firmach o określonej kulturze organizacyjnej lub pełniące dane funkcje podlegają bardzo określonym normom i oczekiwaniom, mając przy tym ograniczony wpływ na warunki pracy. W takiej sytuacji wypalony pracownik może co najwyżej zmienić miejsce zatrudnienia.

Jakie czynniki kształtują zaangażowanie pracowników?

Badania nad zjawiskiem wypalenia zawodowego wykazały, że wzmacnianie poczucia sprawczości sprzyja zaangażowaniu pracowników i zmniejsza obawy wyczerpania. Na subiektywne uczucie skuteczności wpływa świadomość, że posiada się kontrolę nad swoimi działaniami i zdarzeniami zachodzącymi w pracy i poza nią. Mateusz Banaszkiewicz dodaje, że osoby o wysokim poczuciu sprawczości mają większą tendencję, aby problemy i wymagania występujące w życiu zawodowym postrzegać jako wyzwania zamiast niekontrolowane okoliczności czy nadmiernie obciążające przeszkody. Dowiedziono również, że poczucie skuteczności w działaniu pozytywnie wpływa na rozwój kariery i efektywność pracownika, a osoby o wysokim poczuciu sprawczości długofalowo są bardziej optymistyczne i wytrwałe w dążeniu do celu.

Życie osobiste a rozwój kariery – jak je pogodzić?

Jak wzmocnić zaangażowanie pracowników, pobudzić kreatywność i nie tracić talentów? W jaki sposób uchronić swój zespół przed wypaleniem zawodowym? Czy można być skutecznym w biznesie, nie tracąc równowagi między rozwojem kariery a życiem osobistym? Jak zwiększyć efektywność pracownika? Dowiedzą się tego Państwo uczestnicząc w ogólnopolskim Kongresie Mindfulness Business and Life, który odbędzie się 17 maja 2019 roku w Warszawie. Udział w wydarzeniu zmieni Państwa perspektywę patrzenia na rolę managera w organizacji i zainspiruje do wdrażania praktyki mindfulness w życiu i biznesie.